- Parkinsonova bolest može da se najavi i 10 do 20 godina ranije, pre drhtanja i usporenih pokreta.
- Među ranim znacima su slabljenje čula mirisa, poremećaj ponašanja tokom REM sna i dugotrajan zatvor.
- Lekari savetuju pregled ako se tegobe ponavljaju ili uz njih postoje ukočenost, usporenost i tremor.
Parkinsonova bolest najčešće se povezuje sa drhtanjem ruku, usporenim pokretima i otežanim hodanjem. Međutim, stručnjaci upozoravaju da se određeni simptomi mogu pojaviti mnogo ranije, ponekad čak 10 ili 20 godina pre nego što bolest bude dijagnostikovana.
Reč je o neurodegenerativnom oboljenju koje postepeno oštećuje nervne ćelije odgovorne za proizvodnju dopamina, supstance koja ima važnu ulogu u kontroli pokreta.
Iako tremor predstavlja jedan od najprepoznatljivijih znakova Parkinsonove bolesti, ne javlja se kod svih pacijenata. Zbog toga je važno obratiti pažnju i na manje očigledne promene koje mogu prethoditi motoričkim simptomima.
1. Slabljenje ili gubitak čula mirisa
Jedan od najranijih mogućih znakova Parkinsonove bolesti jeste postepeno slabljenje čula mirisa, poznato kao hiposmija.
Osoba može primetiti da više ne oseća miris omiljenog parfema, kafe ili hrane kao ranije, ali se ova promena često razvija toliko sporo da je mnogi ne primećuju.
Istraživanja pokazuju da se poremećaji čula mirisa javljaju kod velikog broja obolelih i da kod pojedinih osoba mogu prethoditi dijagnozi čak dve decenije.
Naučnici ovu pojavu povezuju sa promenama u nervnom sistemu, uključujući nakupljanje proteina alfa-sinukleina.
Ipak, gubitak mirisa mnogo češće ima druge uzroke, poput virusnih infekcija, alergija ili problema sa sinusima.
2. Neobično ponašanje tokom spavanja
Drugi mogući znak jeste poremećaj ponašanja tokom REM faze sna, kada osoba fizički reaguje na ono što sanja.
U normalnim okolnostima mišići su tokom ove faze gotovo potpuno opušteni, što sprečava telo da izvodi pokrete iz snova.
Međutim, kod osoba sa ovim poremećajem može se javiti glasno pričanje, vikanje, udaranje rukama, šutiranje ili naglo pomeranje tokom spavanja.
Ovakvo ponašanje može biti opasno jer osoba može slučajno da povredi sebe ili partnera.
Prema istraživanjima, potvrđen poremećaj ponašanja u REM fazi sna povezan je sa povećanim rizikom od kasnijeg razvoja Parkinsonove bolesti i drugih srodnih neurodegenerativnih oboljenja.
Važno je naglasiti da povremeno pričanje u snu ili nemirno spavanje samo po sebi ne znači da osoba ima ovaj poremećaj.
3. Dugotrajan zatvor bez jasnog uzroka
Problemi sa varenjem, naročito hroničan zatvor, takođe mogu prethoditi pojavi karakterističnih simptoma Parkinsonove bolesti.
Stručnjaci objašnjavaju da promene u nervnom sistemu mogu uticati na rad creva mnogo pre nego što postanu primetne poteškoće sa kretanjem.
Kod pojedinih pacijenata zatvor se javlja godinama, pa čak i decenijama pre postavljanja dijagnoze.
Istraživanja su pokazala povezanost između dugotrajnog zatvora i povećanog rizika od Parkinsonove bolesti, ali to ne znači da će osobe koje imaju ovaj problem oboleti.
Zatvor je veoma čest i može biti posledica nedovoljnog unosa vlakana, dehidratacije, manjka fizičke aktivnosti, određenih lekova ili drugih zdravstvenih stanja.
Kada treba posetiti lekara?
Pojava jednog od navedenih simptoma ne znači da osoba ima Parkinsonovu bolest. Međutim, ukoliko se tegobe ponavljaju, traju duže vreme ili se javljaju zajedno sa usporenim pokretima, ukočenošću mišića ili drhtanjem, važno je potražiti savet lekara.
Rano prepoznavanje simptoma omogućava pravovremenu procenu zdravstvenog stanja i odgovarajuće lečenje, iako trenutno ne postoji terapija koja pouzdano zaustavlja napredovanje Parkinsonove bolesti.
Stil / Daily mail