Kada se govori o narodima poznatim po dugom životnom veku i vitalnosti u poznim godinama, stanovnici Kavkaza često se navode kao jedan od najzanimljivijih primera. Naučnici već decenijama pokušavaju da objasne šta doprinosi njihovoj dugovečnosti, a među faktorima koji se najčešće pominju nalazi se i kefir – fermentisani mlečni napitak bogat probioticima.
O kefiru se vekovima ispredaju različite priče i legende. Prema jednom narodnom predanju, prorok Muhamed stanovnicima Kavkaza poklonio je kefirna zrnca i način njihove pripreme, uz savet da recept čuvaju kao tajnu. Verovalo se da bi, ukoliko bi dospeo u tuđe ruke, napitak izgubio svoja blagotvorna svojstva.
Iako se ova priča smatra delom usmene tradicije, činjenica je da je kefir danas jedna od najistraživanijih fermentisanih namirnica, a brojna naučna istraživanja ispituju njegov uticaj na zdravlje.
Šta je kefir?
Nutricionista Branka Mirković objašnjava da je kefir fermentisani probiotski napitak koji nastaje kada se mleko fermentiše pomoću kefirnih zrnaca – prirodne kulture sastavljene od korisnih bakterija i kvasaca koji zajedno stvaraju jedinstven mikrobiološki sastav.
Pored kvalitetnih proteina, kefir sadrži i brojne vitamine i minerale, među kojima su vitamini A, B1, B2, B6, B12, D i E, kao i folna kiselina, niacin, kalcijum, magnezijum i fosfor. Ovi nutrijenti važni su za očuvanje zdravlja kostiju, mišića, nervnog sistema i normalno funkcionisanje organizma.
Odlikuje ga blago kiselkast ukus i kremasta tekstura, zbog čega se lako uklapa u svakodnevnu ishranu, bilo kao samostalan napitak ili kao dodatak različitim obrocima.
Zašto se smatra prirodnim probiotikom?
Najveća vrednost kefira leži u probiotičkim kulturama koje doprinose održavanju ravnoteže crevne mikrobiote. Zdrava crevna flora ima važnu ulogu u varenju, apsorpciji hranljivih materija i normalnom funkcionisanju imunog sistema.
Zbog toga se kefir često preporučuje osobama koje imaju tegobe sa varenjem, onima koji se oporavljaju nakon terapije antibioticima, ali i ljudima koji žele da obogate ishranu namirnicama koje sadrže korisne mikroorganizme.
Ukoliko ne postoje medicinske kontraindikacije, kefir može biti deo ishrane dece, trudnica, starijih osoba, kao i svih koji žele da unaprede kvalitet svoje svakodnevne ishrane.
Šta pokazuju istraživanja?
Poslednjih godina objavljen je veliki broj studija koje su proučavale potencijalne zdravstvene koristi redovne konzumacije kefira. Iako rezultati deluju ohrabrujuće, stručnjaci ističu da su za konačne zaključke u pojedinim oblastima potrebna dodatna istraživanja.
Može doprineti boljoj regulaciji šećera u krvi
Pojedine studije pokazale su da osobe sa dijabetesom koje redovno konzumiraju kefir mogu imati niže vrednosti glukoze u krvi i povoljniji HbA1c, pokazatelj prosečne regulacije šećera tokom prethodnih nekoliko meseci. Ipak, kefir ne predstavlja zamenu za propisanu terapiju niti za preporuke lekara.
Može doprineti snižavanju holesterola
Neka istraživanja ukazuju da redovna konzumacija kefira može doprineti smanjenju ukupnog i LDL („lošeg“) holesterola. Pretpostavlja se da probiotičke bakterije mogu uticati na metabolizam masti, ali su potrebne dodatne studije koje bi preciznije objasnile ovaj efekat.
Dobar izvor hranljivih materija
Kefir predstavlja kvalitetan izvor proteina, kalcijuma, kalijuma i drugih važnih nutrijenata, zbog čega može biti koristan deo uravnotežene ishrane i doprineti zadovoljavanju dnevnih nutritivnih potreba.
Lakše se vari od običnog mleka
Tokom procesa fermentacije mikroorganizmi razgrađuju deo laktoze, pa mnoge osobe koje imaju blaži oblik intolerancije na laktozu kefir podnose bolje nego obično mleko. Međutim, osobe sa izraženom intolerancijom ili alergijom na proteine mleka trebalo bi da se pre konzumacije posavetuju sa lekarom.
Podržava zdravlje crevne mikrobiote
Crevna mikrobiota ima značajnu ulogu u varenju i funkcionisanju imunog sistema. Probiotici prisutni u kefiru mogu pomoći u obnavljanju ravnoteže korisnih bakterija, naročito nakon upotrebe antibiotika ili kod određenih oblika proliva, mada efekat može da varira od osobe do osobe.
Istražuju se antibakterijska i antigljivična svojstva
Laboratorijska istraživanja pokazala su da određeni mikroorganizmi prisutni u kefiru mogu imati antibakterijska i antigljivična svojstva. Ipak, rezultati dobijeni u laboratoriji ne znače nužno da će isti efekti biti potvrđeni i kod ljudi, zbog čega su potrebna dodatna klinička ispitivanja.
Može biti podrška u kontroli telesne težine
Neke studije sugerišu da kefir, kao deo uravnotežene ishrane i uz redovnu fizičku aktivnost, može doprineti boljoj kontroli telesne mase. Međutim, nijedna namirnica sama po sebi ne može dovesti do mršavljenja bez ukupnog kalorijskog balansa i zdravih životnih navika.
Kako se pravi kefir?
Za pripremu domaćeg kefira potrebna su kefirna zrnca i mleko. Najčešće se koristi kravlje mleko, ali se mogu upotrebiti i kozje ili ovčje, dok se za pojedine vrste kefirnih kultura mogu koristiti i biljni napici, poput kokosovog ili sojinog.
Upravo spoj uravnotežene ishrane, redovnog kretanja, kvalitetnog sna i zdravih životnih navika, uz fermentisane namirnice poput kefira, smatra se jednim od mogućih razloga zbog kojih su stanovnici Kavkaza decenijama simbol dugog i vitalnog života.