Deb Haland je jedna od najznačajnijih ličnosti savremene američke politike, žena čija životna priča predstavlja spoj upornosti, borbe za porodicu i istorijskog rušenja barijera za starosedelačke narode u Sjedinjenim Američkim Državama.
Deb Haland rođena je 2. decembra 1960. godine u Arizoni, u vojničkoj porodici. Otac joj je bio odlikovani marinac norveškog porekla, dok je majka služila u mornarici i pripadala narodu Laguna Pueblo iz Novog Meksika, čiji je i Deb punopravni član. Zbog očevih prekomandi često se selila tokom detinjstva, pre nego što se njena porodica trajno nastanila u Albukerkiju u Novom Meksiku.
Njen put ka vrhu politike bio je sve samo ne tipičan i privilegovan.
Samohrana majka od posla u pekari do fakultetske diplome u 34. godini
Kao samohrana majka ćerke Some, Haland se u dvadesetim i tridesetim godinama suočavala sa ozbiljnim finansijskim teškoćama. Radila je u pekari, pokrenula sopstveni mali biznis sa salsom i godinama se oslanjala na državne bonove za hranu kako bi prehranila dete. Upravo to lično iskustvo sa socijalnim programima oblikovalo je njenu kasniju političku agendu usmerenu na pomoć radničkim porodicama.
Uprkos preprekama, diplomirala je engleski jezik na Univerzitetu Novog Meksika u 34. godini, a potom je 2006. godine, u 46. godini života, stekla i diplomu pravnika specijalizovanog za prava starosedelačkih naroda.
Političku karijeru gradila je od volonterskog rada na terenu do mesta predsednice Demokratske partije Novog Meksika. Godine 2018. izabrana je u Predstavnički dom Kongresa SAD, postavši jedna od prve dve Indijanke u istoriji američkog Kongresa.
Godine 2021. ispisala je novu stranicu istorije kao prva osoba starosedelačkog porekla na čelu nekog američkog ministarstva, preuzevši funkciju ministarke unutrašnjih poslova, resora koji je vekovima kreirao politiku prema indijanskim plemenima.
Sada je pobedom na izborima za guvernerku Novog Meksika u novembru 2026. godine postala i prva Indijanka na čelu neke američke savezne države.
Modni stil kao izraz identiteta
Osim po političkim dostignućima, Deb Haland je prepoznatljiva po svom autentičnom modnom izrazu, a koji se posebno sada dosta komentariše, otkad je gotovo ceo svet čuo za nju.
Ona je u strogi, konzervativni svet politike unela bogato nasleđe starosedelačkih naroda Severne Amerike. Za nju moda nikada nije bila samo estetika već svesna poruka o ponosu i podršci lokalnim zanatlijama.
Na polaganju zakletve u Kongresu, kao i u Beloj kući, Haland je nosila tradicionalnu Pueblo nošnju, ručno tkanu haljinu (manta), mokasine od jelenske kože i karakteristične pojaseve. Na zvaničnim portretima često kombinuje savremene krojeve jarkih boja, poput kraljevskoplave, tirkizne i bordo, sa tradicionalnim šalovima sa resama.
Njen zaštitni znak je raskošan, ručno rađen nakit, pre svega masivne ogrlice, narukvice i prstenje od srebra i tirkiza, koji u Pueblo kulturi simbolizuje zaštitu i povezanost sa zemljom. Posebnu pažnju privlače njeni složeni odevni dodaci od sitnih perli, poput bogato ukrašenih pelerina, okovratnika i dugačkih minđuša sa cvetnim motivima.
Na kraju, Haland dosledno koristi javne nastupe i medijska pojavljivanja kako bi promovisala kreatore iz starosedelačkih zajednica.
Svaki komad koji ponese ima priču i poreklo, čime je tradicionalnu umetnost i zanatstvo svojih predaka podigla na nivo visoke političke i kulturne reprezentacije.