Kada biraju psa, mnogi budući vlasnici razmišljaju o karakteru, veličini ili izgledu, ali malo ko razmišlja o tome koliko dugo će njihov četvoronožni prijatelj živeti. Iako na životni vek utiču ishrana, nega i redovni veterinarski pregledi, naučna istraživanja pokazuju da određene rase u proseku žive znatno duže od drugih.
Međutim, stručnjaci naglašavaju da rasa nije garancija dugog i zdravog života. Dva psa iste rase mogu stariti potpuno različitim tempom – jedan može biti vitalan i razigran sa 12 godina, dok drugi već nekoliko godina ranije razvije ozbiljne zdravstvene probleme.
Zašto rasa nije jedini faktor?
Iako genetika ima važnu ulogu, ona određuje samo početne predispozicije. Na životni vek utiču i veličina tela, građa, nasledni rizici od bolesti, kvalitet ishrane, fizička aktivnost i veterinarska nega.
Na primer, jedan labrador može i u 12. godini bez problema odlaziti u duge šetnje, dok drugi već sa devet ili deset godina može imati ozbiljne hronične bolesti. Slično je i sa manjim rasama – pojedini terijeri dožive duboku starost, dok drugi ranije razviju nasledne zdravstvene probleme.
Zbog toga veterinari upozoravaju da se zaključci o dugovečnosti ne mogu donositi na osnovu pojedinačnih primera, već isključivo na osnovu velikih naučnih istraživanja.
Na kojim istraživanjima se zasnivaju podaci?
Jedna od najvećih studija o životnom veku pasa objavljena je 2024. godine u naučnom časopisu Scientific Reports. Istraživači su analizirali podatke o čak 584.734 psa u Velikoj Britaniji, od kojih je više od 284.000 uginulo tokom perioda praćenja.
U istraživanju su obuhvaćeni čistokrvni i mešanci različite veličine, pola i građe tela, a cilj nije bio da se pronađu pojedinačni rekorderi u dugovečnosti, već da se utvrdi koje rase statistički imaju najveće šanse da dožive starost.
Važan izvor podataka predstavlja i studija VetCompass iz 2022. godine, takođe objavljena u časopisu Scientific Reports, koja je analizirala veterinarske kartone više od 30.500 pasa uginulih između 2016. i 2020. godine.
Takva istraživanja ne mogu da predvide koliko će živeti određeni pas, ali vrlo jasno pokazuju opšte obrasce u populaciji.
Najdugovečnije rase pasa
Prema rezultatima studije iz 2024. godine, među rasama sa najdužim prosečnim životnim vekom našli su se uglavnom mali psi.
Na samom vrhu liste nalazi se:
- Lankaširski hiler – oko 15 godina i 4 meseca
- Tibetanski španijel – oko 15,2 godine
- Šiba inu – oko 14,6 godina
- Papilon – oko 14,5 godina
- Lejklend terijer – oko 14,2 godine
- Border terijer – oko 14,2 godine
- Šiperke – oko 14,2 godine
- Italijanski hrt – oko 14 godina
- Minijaturni jazavičar – oko 14 godina
Ove rase imaju jedan od najdužih prosečnih životnih vekova među svim analiziranim psima.
Studija VetCompass dala je nešto drugačije rezultate jer je obuhvatila druge rase, ali su među najdugovečnijima izdvojeni:
- Džek Rasel terijer – 12,72 godine
- Jorkširski terijer – 12,54 godine
- Border koli – 12,10 godina
- Engleski springer španijel – 11,92 godine
Zašto mali psi uglavnom žive duže?
Jedan od najvažnijih faktora je veličina tela.
Statistički gledano, manje rase u proseku žive duže od velikih i džinovskih pasa. Njihov organizam sporije stari, a opterećenje na srce, zglobove i kosti znatno je manje.
S druge strane, veliki psi brzo rastu, ranije dostižu punu telesnu masu i zbog toga češće razvijaju ortopedske probleme, bolesti srca i pojedine vrste tumora.
Naravno, ni male rase nisu bez zdravstvenih rizika. Kod njih su češći problemi sa zubima, čašicama kolena, dušnikom, endokrinim sistemom i gojaznošću, ali uprkos tome u proseku ipak žive duže.
Ne postoji "najzdravija rasa"
Veterinari ističu da izraz "najzdravija rasa psa" nije sasvim tačan.
Pas može pripadati rasi poznatoj po dugovečnosti, a ipak naslediti ozbiljnu genetsku bolest. Isto tako, pas iz rase koja statistički kraće živi može uz pravilnu ishranu, odgovornu negu i redovne preglede doživeti duboku starost.
Na životni vek utiču brojni faktori:
- genetika,
- veličina tela,
- oblik glave,
- telesna težina,
- građa kičme i zglobova,
- kvalitet uzgoja,
- način života.
Na primer, psi sa veoma kratkom njuškom imaju povećan rizik od problema sa disanjem i pregrevanjem, dok rase sa dugim leđima i kratkim nogama češće obolevaju od bolesti međupršljenskih diskova.
Rase koje u proseku žive kraće
Istraživanje iz 2024. godine pokazalo je da najkraći prosečan životni vek imaju uglavnom velike i džinovske rase.
Među njima su:
- Kavkaski ovčar – oko 5,4 godine
- Dogo kanario – oko 7,7 godina
- Kane korso – oko 8,1 godinu
- Mastif – oko 9 godina
- Bernardinac – oko 9,3 godine
Ovi podaci ne znače da veliki psi ne mogu živeti dugo, već da zbog svoje veličine i građe imaju statistički veći rizik od ranijeg uginuća.
Dug život počinje dobrom negom
Iako genetika određuje početne predispozicije, pravilna nega često pravi najveću razliku između zdravog i bolesnog psa u starosti.
Veterinari preporučuju redovne sistematske preglede, održavanje idealne telesne težine, vakcinaciju, zaštitu od parazita, negu zuba i fizičku aktivnost prilagođenu uzrastu psa.
Hronično šepanje, otežano disanje, nagli gubitak težine, pojačana žeđ, kašalj, slabost ili promene u hodu ne treba pripisivati isključivo starosti, već ih treba što pre proveriti kod veterinara.
Sve počinje izborom odgovornog odgajivača
Briga o zdravlju psa počinje mnogo pre nego što štene stigne u novi dom.
Odgovoran odgajivač pružiće budućim vlasnicima rezultate zdravstvenih testova roditelja, informacije o mogućim naslednim bolestima i pokazati u kakvim uslovima su štenci odrastali.
Na kraju, upravo kombinacija dobre genetike, odgovornog uzgoja, kvalitetne ishrane, redovne veterinarske nege i aktivnog života daje psu najveće šanse da doživi duboku starost – bez obzira na rasu kojoj pripada.